Εικόνες

Ανέσυρα τη φωτογραφία από το τεύχος 9/1973 του μηνιαίου περιοδικού Deutsche Schachblätter που εκδιδόταν στη Δυτική Γερμανία από το 1962 ως το 1987. Ο ιστορικός τίτλος, ο ίδιος ακριβώς, ανήκει στο επίσημο περιοδικό της Γερμανικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας που κυκλοφορούσε από το 1909 έως το 1943, καταμεσής του πολέμου ανέστειλε τη λειτουργία του και συνέχισε αργότερα να εκδίδεται για λίγα χρόνια στη Λειψία, στο έδαφος της Ανατολικής Γερμανίας.
Καλοκαίρι του 1973 εδώ, ο Κουρτ Φίσερ, ερευνητής στο πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης (εικονίζεται όρθιος αριστερά), εργάζεται με τον σκακιστικό υπολογιστή TR4. Την εποχή εκείνη, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές στο ελληνικό λεξιλόγιο αποκαλούνταν «ηλεκτρονικοί εγκέφαλοι», ένας όρος που δημιουργούσε δέος για τις άγνωστες δυνατότητες των μηχανημάτων, οι παλιότεροι το θυμούνται. Το κοριτσάκι που αντιμετωπίζει στη δική του σκακιέρα τον πρώιμο υπολογιστή είναι έντεκα ετών, λέγεται Μικαέλα Βόρλε και ανήκε στις παιδικές ακαδημίες κάποιου σκακιστικού συλλόγου της Στουτγάρδης, το όνομά της διασώθηκε στη μνήμη χάρη στη λεζάντα του περιοδικού.

Σκιτσοκουίζ

Πάει καιρός πολύς από τότε που δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο το τελευταίο φωτοκουίζ. Συνήθως, αυτού του είδους οι μικροαναρτήσεις γίνονται αφορμή για ωραία ιστορική αναδρομή στα σχόλια. Να επανέλθουμε μετά από 4-5 μήνες, με ένα σκίτσο που έστειλε ο Μέτοικος. 18 κορυφαίοι σκακιστές της εποχής, σχεδόν 40 χρόνια πριν, μετέχουν σε ένα από τα κορυφαία τουρνουά εκείνη την περίοδο. Πόσους μπορείτε να αναγνωρίσετε και ποιο ήταν το τουρνουά; Νομίζω πως δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Μπορείτε, πάντως, να μεγεθύνετε την εικόνα κάνοντας κλικ σε οποιοδήποτε σημείο της επιφάνειάς της.

Εικόνες

Ενώ το ιστορικό τουρνουά της αγγλικής πόλης Χέιστινγκς πλησιάζει προς το τέλος του (87η διοργάνωση στη σειρά! -φέτος συμμετέχει και ο Βασίλης Κοτρωνιάς), ανέσυρα μια φωτογραφία από το χιονισμένο Χέιστινγκς των αρχών του '70, όπου ο Αμερικανός GM Ρόμπερτ Μπερν (αριστ.) παίζει μπλιτς με τον Ρέιμοντ Κιν (δεξ.). Όρθιος, με το σκούφο, παρακολουθεί ο Σοβιετικός GM και ψυχολόγος Νικολάι Κρόγκιους. Ο Κιν έγινε GM λίγα χρόνια αργότερα. Η πόλη της νότιας Αγγλίας, έχει γίνει γνωστή στην ιστορία από την μάχη του 1066 μεταξύ Αγγλοσαξόνων και Νορμανδών που αναγράφεται σε όλες τις σελίδες στρατιωτικής ιστορίας και ήταν η τελευταία επιτυχημένη εισβολή στο νησί.

Καλλιθέα 1975 & Καλλιθέα 1978

Από το ιστορικό αρχείο της ΕΡΤ, στιγμιότυπα από την 1η Διεθνή Σκακιστική Συνάντηση Καλλιθέας, η οποία είχε διοργανωθεί με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από την ίδρυση του Σκακιστικού Ομίλου Καλλιθέας. Συμμετέχουν Έλληνες, Ούγγροι, Γιουγκοσλάβοι και Κύπριοι σκακιστές. Την έναρξη των αγώνων, οι οποίοι διεξάγονται στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου Κωνσταντινοπολιτών Καλλιθέας, κηρύσσει ο δήμαρχος Καλλιθέας Γιάννης Γάλλος. Στις εικόνες παρακολουθούμε κάποιο παράλληλο εορταστικό τουρνουά μπλιτς.
Το βίντεο εδώ


Και μια φωτογραφία που είχε στείλει πριν 2,5 χρόνια στο μπλογκ μας, ο Τάκης Δρεπανιώτης (ΚΛΙΚ στην εικόνα για μεγέθυνση). Ήταν της Ρούλας Καραπάνου, σκακίστριας του ΣΟ Καλλιθέας και φωτογράφου και αργότερα πετυχημένης συγγραφέως.
Τα στοιχεία για τους εικονιζομένους (4η Διεθνής Σκακιστική Συνάντηση Καλλιθέας, που είχε γίνει στην Εστία Νέας Σμύρνης από 1-15 Νοεμβρίου 1978) υπάρχουν στην ανάρτηση
http://skakistiko.blogspot.com/2008/05/blog-post_16.html

Πρωτάθλημα Ελλάδας 1953

Από την ίδια ιντερνετική πηγή, ταξιδεύουμε στο μακρινό 1953 και βλέπουμε στα κινηματογραφικά «επίκαιρα» πως σε Σκακιστικό Κέντρο στην Κυψέλη κηρύσσεται η έναρξη του Πανελλήνιου Πρωταθλήματος Σκακιού. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας Λύκος προσφωνεί τους επισήμους και ευχαριστεί τον Υπουργό Προεδρίας της Κυβερνήσεως Παναγιώτη Σιφναίο για το ενδιαφέρον της Κυβέρνησης. Μεταξύ των παρισταμένων διακρίνεται επίσης η εκδότρια Ελένη Βλάχου. Ο Π. Σιφναίος απευθύνει χαιρετισμό και κηρύσσει την επίσημη έναρξη του Πανελλήνιου Πρωταθλήματος Σκακιού πραγματοποιώντας την πρώτη κίνηση στη σκακιέρα του πρωταθλητή Ελλάδας Γαϊτανάρου.

Το βίντεο εδώ:
http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=2633&thid=14952

Ο Φίσερ στην Αθήνα

Ο φίλος του ιστολογίου Δημήτρης Σωτηρόπουλος, μου έστειλε ένα σπουδαίο λινκ, μεγάλης ιστορικής αξίας για το σκάκι, με κινηματογραφημένα στιγμιότυπα από το σιμουλτανέ χάντικαπ που είχε δώσει ο Μπόμπι Φίσερ στην Αθήνα το 1968. Το σύντομο απόσπασμα προβλήθηκε στα χουντικά «επίκαιρα» της εποχής και μπορείτε να το δείτε online στη διεύθυνση
http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=1201&thid=2620

Η φωνή των «επικαίρων» εκφωνούσε:
Εις την λέσχην της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας διεξήχθη ένας ιδιόρρυθμος και ενδιαφέρων αγών σκάκι. Ο πρωταθλητής των Ηνωμένων Πολιτειών Ρόμπερτ Φίσερ αντιμετώπισε πέντε έλληνες μαιτρ ταυτοχρόνως. Ο αγών, τον οποίον παρηκολούθησαν ο γενικός γραμματεύς αθλητισμού κ. Ασλανίδης και πλήθος κόσμου, ήτο από τους πλέον ενδιαφέροντας. Ο αμερικανός άσσος, αντιμετωπίσας τους κυρίους Αναστασόπουλον, Ορνιθόπουλον, Κόκκορην, Βυζαντιάδην και Τρικαλιώτην ενίκησε τους τέσσερις εξ' αυτών, υποχρεωθείς εις ισοπαλίαν από τον κύριον Τρικαλιώτη.

Έλληνες σκακιστές του 19ου αιώνα

Το βιβλίο «Έλληνες σκακιστές του 19ου αιώνα» είναι προϊόν μακράς έρευνας του Παναγή Σκλαβούνου. Όλα τα στοιχεία για τη σκακιστική δραστηριότητα του Λορέντζου Μαβίλη, το "ελληνικό άνοιγμα" στο σκάκι και γιατί ονομάστηκε έτσι, ποιο είναι το παλιότερο δημοσιευμένο σκακιστικό πρόβλημα Έλληνα συνθέτη, ποιος Έλληνας συνθέτης έγραψε ρέκβιεμ για τον Πολ Μόρφυ, ποιος έστελνε αναλυμένες παρτίδες του και δημοσιεύονταν στο εξωτερικό, ποιος Έλληνας βγήκε δυό φορές μια θέση πίσω από τον Σαμ Λόιντ σε διεθνείς διαγωνισμούς σύνθεσης σκακιστικών προβλημάτων ... και άλλα !
Κυκλοφόρησε σήμερα (28 Νοεμβρίου 2010), που συμπληρώνονται 98 χρόνια από το θάνατο του Λορέντζου Μαβίλη στα βουνά της Ηπείρου και είναι έκδοση του συγγραφέα.

45ο Πρωτάθλημα Πειραιά

Ένα καφενείο στο κέντρο του Πειραιά, τη δεκαετία του '40. Εκείνα τα χρόνια (συγκεκριμένα το 1946) ξεκινούσε το Πρωτάθλημα Πειραιά, πριν ιδρυθεί η Ελληνική Σκακιστική Ομοσπονδία και πριν καθιερωθεί επίσημα το Πρωτάθλημα Ελλάδας! Οργανωνόταν τακτικά μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '70. Όμως, οι αγώνες για 10 χρόνια σταμάτησαν και αναβίωσαν στις αρχές του '80 με πρωτοβουλία του αείμνηστου Γιώργου Γαλιώτη, προέδρου του Πειραϊκού. Στο 45ο Πρωτάθλημα Πειραιά, που είναι ο φετινός κρίκος της ιστορικότερης σκακιστικής διοργάνωσης της χώρας, δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι μόνιμοι κάτοικοι των Δήμων της Νομαρχίας Πειραιά καθώς και οι πρώην πρωταθλητές Πειραιά. Οι αγώνες θα γίνουν στο Ε’ Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Πειραιά (Καλλέργη 142), στην Αγία Σοφία, και θα διεξάγονται κάθε Σάββατο και Τετάρτη από τις 9 έως τις 30 Οκτωβρίου (με ώρα έναρξης το Σάββατο 17.15 και την Τετάρτη 18.00). Για περισσότερες πληροφορίες και για δηλώσεις συμμετοχής απευθυνθείτε στον κ. Θανάση Βλάχο (τηλ. 6970377513 - 09.00-12.00 και 18.00-21.00).

Ο Μίσα Ταλ σε τυφλό σιμουλτανέ

Στη Σοβιετική Ένωση, σε απροσδιόριστη χρονολογία, ο Ταλ δίνει τυφλό σιμουλτανέ σε δέκα σκακιέρες, το οποίο κινηματογραφείται για την τηλεόραση. Μερικά πλάνα είναι σχεδόν εξπρεσιονιστικά. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής από τη Ρίγα φαίνεται όχι μόνο να εκφωνεί τις κινήσεις, αλλά και να αναλύει βαριάντες. Δεκάλεπτης διάρκειας βίντεο, σπουδαίας ιστορικής αξίας για το σκάκι.

Ο Ραούλ

Το βιβλίο The KGB Plays Chess κυκλοφόρησε στη Μόσχα το 2009 και μεταφράστηκε πρόσφατα στα αγγλικά από τις εκδόσεις Russell Enterprises. Περιέχει μαρτυρίες των γκρανμέτρ Μπόρις Γκούλκο και Βίκτορ Κορτσνόι, του δημοσιογράφου Γιούρι Φελσίνσκι καθώς και του απόστρατου αξιωματικού της KGB Βλαντιμίρ Ποπόβ, αλλά και κάποια έγγραφα στα οποία ο Ανατόλι Κάρποβ σκιαγραφείται να παίζει ιδιαίτερα δύσοσμο ρόλο την εποχή της σκακιστικής του κυριαρχίας. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν πως ο 12ος παγκόσμιος πρωταθλητής ήταν πράκτορας της διαβόητης μυστικής υπηρεσίας KGB και έφερε το κωδικό όνομα Ραούλ. Χρησιμοποίησε τη δύναμή του στη Σοβιετική Ένωση για να διατηρήσει τον σκακιστικό τίτλο του. Στο βιβλίο, σύμφωνα με τον Άρνε Μολ ο οποίος το παρουσιάζει εκτενώς στα ChessVibes, φαίνεται πως απουσιάζει εξαντλητική τεκμηρίωση (ειδικά στο πρώτο μέρος που έχει γραφτεί από τον Γκούλκο), η οποία είναι προφανώς απαραίτητη όταν παρουσιάζονται τόσο ευαίσθητες ιστορικές πληροφορίες. Πάντως το κλίμα της εποχής, που είναι σχετικά άγνωστο ακόμα και στις νέες γενιές των Ρώσων, αποτυπώνεται στις σελίδες, γράφει ο Μολ. Από την άλλη μεριά, παρουσιάζονται δεκάδες προσωπικές ιστορίες σκακιστών που έπεσαν σε δυσμένεια, οι οποίες είναι επιβεβαιωμένες από ετερόκλητες πηγές στη διάρκεια των χρόνων που μεσολάβησαν και έτσι δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητηθεί η αυθεντικότητά τους. Σημαντικές ιστορικές μαρτυρίες ή ελαφρύ κατασκοπικό ανάγνωσμα; Περισσότερο φως στο ερώτημα όταν το βιβλίο έρθει στα χέρια μας.
The KGB Plays Chess: η βιβλιοπαρουσίαση του Arne Moll στο
http://www.chessvibes.com/reviews/review-the-kgb-plays-chess/#more-30241

Ο Λάρσεν πιστεύει εις τον Λάρσεν!

Στις 21 Μαρτίου του 1971, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Πολίτικα» του Βελιγραδίου συνέντευξη του Μπεντ Λάρσεν, στον Μπόζινταρ Κάζιτς. Ο Τριαντάφυλλος Σιαπέρας, είχε μεταφράσει τότε τα κυριότερα σημεία και τα μετέφερε στα «Ελληνικά Σκακιστικά Χρονικά» (τεύχος 9, 1971):



—«Ο νέος παγκόσμιος πρωταθλητής του 1972 θα ονομάζεται Μπεντ Λάρσεν». Αύτη ήτο η απάντησις του Λάρσεν όταν τον ερώτησα πέρυσι, κατά τήν διάρκειαν του ματς Μικτή Κόσμου — Ρωσία, δια τα μελλοντικά σχέδιά του.
—«Ο τελικός νικητής του ματς των διεκδικητών θα είμαι εγώ. Τας περισσοτέρας πιθανότητας συγκεντρώνομεν εγώ και ο Φίσερ, ο τελικός όμως νικητής θα είμαι εγώ. Γράψατε: ο αντίπαλος του Σπάσκι εις το προσεχές ματς διά το παγκόσμιον πρωτάθλημα θα είναι ο Μπεντ Λάρσεν». Την δήλωσιν αυτήν μου την έκανε ο Λάρσεν εις την Πάλμα ντε Μαγιόρκα αμέσως μετά την λήξιν τοϋ Interzonal.
Τι είναι εκείνο το οποίον εμπνέει τον Λάρσεν με τόση αισιοδοξία και αυτοπεποίθησι; Την απάντησιν την δίδει ο ίδιος:
— «Εις το σκάκι μου αρέσουν πολλά πράγματα. Άλλοτε η μάχη — ο αγών δια την επικράτησιν, άλλοτε η καλλιτεχνική δημιουργία, άλλοτε πάλι η ψυχολογική αναμέτρησις με τον αντίπαλον. Ορισμένες φορές αρχίζω την παρτίδα ενδιαφερόμενος μόνον δια τον βαθμόν — δια την νίκην, ενώ άλλοτε πάλι εις την παρτίδα με ενδιαφέρει μόνον το δημιουργικόν της μέρος. Πάντως δι' εμένα το σκάκι είναι πρωτίστως μια Τέχνη. Και εάν δεν τα καταφέρνω πάντοτε, μη λησμονείτε ότι είμαι σκακιστής - επαγγελματίας. Αρχίζω την κάθε παρτίδα με αισιοδοξίαν και γεμάτος πίστιν εις τον εαυτόν μου. Δεν με τρομάζει η ήττα. Αλλά δεν φοβάμαι και κανένα. Δεν υπάρχει παίκτης ο οποίος με κάνει να τρομάζω. Πιστεύω εις τον εαυτόν μου. Δεν τα λέω αυτά δια να κάνω εντύπωσιν, αλλά διότι ακραδάντως πιστεύω ότι έτσι έχουν τα πράγματα».

ΘΥΜΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΛΑΙΗ
Οι ανωτέρω δηλώσεις του Δανού γκραντμαίτρ θυμίζουν την αυταρέσκειαν του Κλαίη. Δεν πρόκειται όμως περί αστήρικτων ισχυρισμών. Ο Λάρσεν έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια πολλάς νίκας εις τουρνουά ανωτάτου επιπέδου. Μαζί με τον Κορτσνόι είναι ασφαλώς ο μεγαλύτερος σημερινός παίκτης των τουρνουά. Ουδείς άλλος έχει να παρουσιάση τόσας νίκας.
Ο Λάρσεν είναι πάντοτε πρόθυμος να συζήτηση δια το σκάκι. Δεν αρνείται να δώση συνέντευξιν ακόμη και κατά την διάρκειαν της παρτίδας — όταν σκέπτεται ο αντίπαλός του. Ο Λάρσεν αιχμαλωτίζει τον συζητητήν του με την εύγένειαν και την αισιοδοξίαν του. Απαντά πρόθυμα εις τας ερωτήσεις με ετοιμότητα και πνεύμα. Αλλά παντού, εις όλας τας απαντήσεις του, ξεχειλίζει μια υπερβολική αισιοδοξία. Είναι το μεγάλο προτέρημα του Λάρσεν, αλλά συγχρόνως και το μεγάλο ελάττωμά του. Δεν διστάζει να σας πει ακόμη και τα σκορ με τα οποία θα νικήση εις τα ματς τον Φίσερ και τον Σπάσκι. Όπως δηλαδή περίπου ο Κλαίη προβλέπει εις ποίον γύρον θα κάνη νοκ-άουτ τον αντίπαλον...

Η μεγάλη ειρωνεία δια τον Λάρσεν ήτο ότι μετά από εκείνην την δήλωσίν του εις το ματς Ρωσία-Μικτή Κόσμου (βλ. την αρχήν του κειμένου), την επομένην ακριβώς ημέραν έχασε από τον Σπάσκι εις 17 κινήσεις! Μινιατούρα! Μη νομίζετε ότι μετά από την «διάλυσιν» αυτή την οποίαν υπέστη ο Λάρσεν ήτο σκυθρωπός ή εκνευρισμένος. Ίσως να ήτο θυμωμένος με τον εαυτόν του, αλλά δεν το έδειξε. Αντιθέτως, έσπευσε να δηλώση:
—Έχασα σήμερον. Αλλά το τελικόν σκόρ αυτής της συναντήσεως (Σημ. Σ. — επρόκειτο δια ματς εκ 4 παρτίδων) δεν θα είναι αρνητικόν δι' εμένα!
Και πράγματι, ο Λάρσεν εκέρδισε τον Σπάσκι εις την επομένην παρτίδα και το τελικόν σκορ της συναντήσεως των ήτο 1,5-1,5. Εις την τελευταίαν, 4ην παρτίδα του ματς, ο Σπάσκι δεν ενεφανίσθη. Αντ΄ αυτού έπαιξε την τελευταίαν ημέραν ο Στάιν τον οποίον ο Λάρσεν επίσης ενίκησε. Ερώτησα τον Λάρσεν:
— Μετά από το ματς Μικτή Κόσμου-Ρωσία, επαίχθη το τουρνουά «των 4 παικτών» εις την Ολλανδίαν όπου εσημειώσατε μέτριον αποτέλεσμα (Σημ. Συντ. — 1ος Σπάσκι β. 7 έπί 12
αγώνων, 2. Ντόννερ 6, 3 - 4 Λάρσεν και Μποτβίνικ ανά 5,5). Οι Ρώσοι σας χαρακτηρίζουν ως προικισμένον σκακιστήν, αλλά με ασταθή απόδοσιν και άνισα αποτελέσματα. Πώς όλα αυτά ταιριάζουν με τας ιδικάς σας δηλώσεις ότι θα νικήσητε εις τα ματς των διεκδικητών;

ΕΙΜΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ. . .
Η απάντησις του Λάρσεν υπήρξε η εξής:
«Ορισμένα μέτρια αποτελέσματά μου — πολύ ελάχιστα — είναι συνέπεια της κοπώσεως και του «κορεσμού» από συνεχή παιγνίδια. Παίζω πολύ. Να μη σας διαφεύγη το γεγονός ότι είμαι επαγγελματίας εις το σκάκι και ότι πρέπει να παίζω δια να κερδίσω χρήματα. Η συμμετοχή εις πολλά τουρνουά επιδρά αρνητικώς επί της ποιότητος του παιγνιδιού. Ούτε είναι δυνατόν να κερδίζη κανείς συνεχώς και να σημειώνη μόνο καλά αποτελέσματα. Θα υπάρξουν οπωσδήποτε και οι κακές στιγμές, τα μέτρια αποτελέσματα. Εις το Interzonal με ενδιέφερε μόνον η πρόκρισις και όχι η πρώτη θέσις. Αλλά εις τα προσεχή ματς των διεκδικητών θα παίζω δια να κερδίσω».

Ο Λάρσεν είναι υπερήφανος διότι είναι επαγγελματίας εις το σκάκι. Εργάσθηκε πολύ δια να φθάση εκεί που ευρίσκεται σήμερα. Άρχισε την σκακιστικήν του σταδιοδρομίαν εις τα πρώτα παγκόσμια πρωταθλήματα νέων, με μέτρια αποτελέσματα. Έπαιξε και εις το διεθνές τουρνουά του Ζάγκρεμπ (εφεδρικόν) το 1955 (Σημ. Συντ. — Εις το ίδιον τουρνουά είχε παίξει και ο ιδικός μας Παϊδούσης). Απ' εκεί και πέρα η άνοδος του Λάρσεν υπήρξε ραγδαία. Ήδη τον επόμενον χρόνον, εις την Ολυμπιάδα της Μόσχας, ο Λάρσεν κάνει μίαν καταπληκτικήν εμφάνισιν εις την α' σκακιέραν και ανακηρύσσεται γκρανμαίτρ. Η επομένη ερώτησίς μου είναι η εξής:
— Νομίζετε ότι κινδυνεύει η ρωσική κυριαρχία εις το σκάκι; Και η απάντησις:
— «Ποία ρωσική κυριαρχία; Αυτή ανήκει πλέον εις το παρελθόν. Εδώ και αρκετά χρόνια δεν υφίσταται η ρωσική κυριαρχία εις ατομικά τουρνουά. Υπάρχει αρκετός χρόνος που οι Ρώσοι γκρανμαίτρ δεν εκέρδισαν κανένα μεγάλο διεθνές τουρνουά εις το οποίον ελάβαμε μέρος εγώ ή ο Φίσερ. Δεν υπάρχει πλέον η ποιοτική κυριαρχία των Ρώσων αλλά μόνον η ποσοτική. Έχουν μεγάλον αριθμόν καλών παικτών, αλλά ουδείς εξ αυτών είναι καλύτερος από εμένα ή τον Φίσερ. Δια τον λόγον αυτόν οι Ρώσσοι δεν θα σημειώνουν μελλοντικώς επιτυχίας εις τα ατομικά τουρνουά αλλά μόνον εις τα ομαδικά — Ολυμπιάδας κ.ά.».
—Εάν γίνετε παγκόσμιος πρωταθλητής, τι θά προτείνετε;
— «Την κατάργησιν των Zonal και των Interzonal και την εν γένει τροποποίησιν του ισχύοντος σήμερον συστήματος προκριματικών αγώνων δια το παγκόσμιον πρωτάθλημα. Οι μισοί, τουλάχιστον, εκ των παικτών οι οποίοι λαμβάνουν μέρος εις το Interzonal, ούτε σκέπτονται το ματς με τον Σπάσκι!»
— Ποίαι υπήρξαν δι' εσάς αι εκπλήξεις του Interzonal;
—«Ή αποτυχία του Πόρτις και του Χόρτ ως και η επιτυχία του Χύμπνερ».
— Ποίους θεωρείτε φαβορί εις τα πρώτα 4 ματς τών διεκδικητών;
— Θα νικήσουν ο Λάρσεν (τον Ούλμαν), ο Φίσερ (τον Ταϊμάνοβ), ο Πετροσιάν (τον Χύμπνερ) και ο Κορτσνόι (τον Γκέλλερ)».

ΝΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΝΟΝ ΝΙΚΗ
— Εις το καινούργιον βιβλίον σας — συλλογή των καλυτέρων παρτίδων σας, αναφέρετε μίαν ενδιαφέρουσαν θεωρίαν σχετική με τας νίκας και τας ισοπαλίας εις ένα τουρνουά.
— «Ναι. Πολλοί είναι οι παίκται — ακόμη και μεταξύ των μεγάλων οι οποίοι επιδιώκουν να τελειώσουν ένα τουρνουά χωρίς ήτταν, λες και αποτελεί αυτό κάποιαν ιδιαιτέραν επιτυχίαν. Η πρώτη θέσις εις το τουρνουά — αυτό θα πη επιτυχία. Και πρέπει να αγωνίζεται κανείς διά την πρώτην θέσιν, ασχέτως εάν ο δρόμος προς την κατάκτησίν της οδηγεί μέσω νικών καί ηττών. Η πρώτη θέσις εις το τουρνουά και ταυτοχρόνως χωρίς ήτταν — αυτό μάλιστα. Είναι μεγάλη επιτυχία».
— Θεωρείτε ότι το σύστημα των ματς μεταξύ των διεκδικητών είναι καλύτερον από το τουρνουά;
— «Ναι, διότι εις τα τουρνουά είναι δυνατή η αλληλοβοήθεια μεταξύ παικτών από ιδίαν χώραν, οι οποίοι εμφανίζονται ως «ομάδα». Όπως περίπου συμβαίνει εις τους ποδηλατικούς αγώνας όπου οι παίκται μιας ομάδος «τρέχουν» δι' ένα της ομάδος ο οποίος πρόκειται να νικήση».
—Η καλυτέρα σας παρτίδα;
—Υπάρχουν πολλαί. Έχω τουλάχιστον δέκα παρτίδας τας οποίας θεωρώ όλας ως τας καλυτέρας μου. Αλλά αφού επιμένετε, θα σας αναφέρω εδώ: την παρτίδα μου με τον Γκλίγκοριτς εις Αβάναν 1967 και εκείνην με τον Γκέλλερ, εις Κοπενχάγην 1960».

Εικόνες

Χειμώνας του 1956. Η εθνική ομάδα σκακιού της Δανίας αναχωρεί για την ολυμπιάδα της Μόσχας. Στο σταθμό του τρένου μια κοπέλα, η αδελφή του Μπεντ Λάρσεν, χαιρετά τον νεαρό σκακιστή πριν από το ταξίδι.


Στη συνάντηση Δανία - ΕΣΣΔ της ολυμπιάδας της Μόσχας, ο διεθνώς άγνωστος Μπεντ Λάρσεν αντιμετωπίζει τον παγκόσμιο πρωταθλητή Μιχαήλ Μποτβίνικ. Ο Ρώσος αμύνθηκε με επιτυχία και πήρε την ισοπαλία. Ο Λάρσεν, με ένα εξαιρετικό συνολικό σκορ στη διοργάνωση, κατακτά τον τίτλο του γκρανμέτρ.


Η Λίζι και ο Μπεντ Λάρσεν φτάνουν στο σιδηροδρομικό σταθμό του Μπλεντ. Πρώτος αντίπαλος του Λάρσεν στο τουρνουά των διεκδικητών, ο Γιουγκοσλάβος Ίβκοβ. Μέρες του 1965.


Ο Μπεντ Λάρσεν και ο Μπόμπι Φίσερ σε στιγμές σκακιστικής ξεγνοιασιάς στη Σάντα Μόνικα των Ηνωμένων Πολιτειών, το 1966.


Στο Ντένβερ, το 1971, ο τρομερός Μπόμπι Φίσερ κερδίζει στο προημιτελικό ματς για το παγκόσμιο πρωτάθλημα τον Μπεντ Λάρσεν με σκορ 6-0. Το συντριπτικό αποτέλεσμα δεν κατέβαλε τον Δανό, ο οποίος συνέχισε να αγωνίζεται με επιτυχία στη διεθνή σκακιέρα τα επόμενα χρόνια.

Μπεντ Λάρσεν

Στο Μπουένος Άιρες, όπου κατοικούσε τα τελευταία χρόνια, έφυγε ένας από τους μεγάλους του παγκόσμιου σκακιού, ο Δανός Μπεντ Λάρσεν. Γεννήθηκε το 1935 στην πόλη Θίστεντ. Μετά τις σπουδές του ως μηχανικός, αφοσιώθηκε αποκλειστικά στο πάθος της ζωής του, το σκάκι. 6 φορές πρωταθλητής στη χώρα του, έγινε γκρανμέτρ το 1956. Τα επόμενα 45 χρόνια κέρδισε πολλά ισχυρότατα διεθνή τουρνουά, ανάμεσά τους 3 ιντερζονάλ (Άμστερνταμ 1964, Σούσα 1967, Μπιλ 1976). 'Εγινε ιδιαίτερα γνωστός, όχι μόνο για τις επιτυχίες του, αλλά και για τις πρωτοποριακές του ιδέες σε πλευρικά ανοίγματα και για την ακηδεμόνευτη σκακιστική του σκέψη.
Τον περασμένο Μάρτιο, με την ευκαιρία των 75ων γενεθλίων του, η Σκακιστική Ομοσπονδία της Δανίας κυκλοφόρησε ένα πολυσέλιδο ειδικό τεύχος-αφιέρωμα, που μπορείτε να κατεβάσετε σε μορφή pdf εδώ
Εξαιρετικό αφιέρωμα για τον Μπεντ Λάρσεν δημοσιεύουν τα chessvibes http://www.chessvibes.com/reports/bent-larsen-dies-at-75/#more-29548

Αρχεία Α' Εθνικής και Κυπέλλου Ελλάδας

Ο Φώτης Αρμπής, έφορος του σκακιστικού τμήματος της ΑΕΚ, έχει κάνει μια έρευνα σχετικά με το Διασυλλογικό Α' Εθνικής και τα Final-4 του Κυπέλλου Ελλάδας. Έχει καταχωρήσει τις ομάδες που συμμετείχαν ανά έτος και τη θέση που κατέλαβαν (για την Α' Εθνική). Επίσης έχει συμπληρώσει τους αγώνες των F-4 και συγκεντρωτικά τις ομάδες/θέσεις. Παρακαλεί, όσους διαθέτουν στοιχεία που λείπουν από τις πιο πάνω διοργανώσεις να βοηθήσουν στην έρευνα.

Διασυλλογικό Πρωτάθλημα Α' Εθνικής:
http://www.mediafire.com/?zmraz2gu0ow

Διασυλλογικό Κύπελλο Ελλάδας:
http://www.mediafire.com/?yttjdmwetjj

Διασυλλογικό Κύπελλο Ελλάδας Β:
http://www.mediafire.com/?meyyt0tinxy

Ο Μπόμπι Φίσερ το 1973

Πριν ένα χρόνο περίπου, ένας χρήστης του youtube με το ψευδώνυμο nirocal που δεν θέλει να αποκαλύψει το πραγματικό του όνομα, δημοσίευσε στη δημοφιλή υπηρεσία μια σειρά από άγνωστες φωτογραφίες του Μπόμπι Φίσερ από το ταξίδι που έκανε ο Αμερικανός πρωταθλητής το 1973 στις Φιλιππίνες, στην Ιαπωνία και το Χονγκ Κονγκ. Οι εικόνες δείχνουν στιγμιότυπα από τις συναντήσεις του Φίσερ με την οικογένεια του δικτάτορα Μάρκος, τον βλέπουμε σε κρουαζιέρα με τον Φλορένσιο Καμπομάνες, το ταξίδι του Φίσερ στις επαρχίες των Φιλιππίνων, υπάρχει μια άγνωστη ξανθιά κοπέλα που πρέπει να είναι η αδελφή του Μπόμπι Φίσερ (θυμόμαστε από τα βιογραφικά στοιχεία πως εκείνη του γνώρισε το σκάκι) και παρακολουθούμε την αρχή του ειδυλλίου του με την Μιγιόκο Βατάι. Οι τελευταίες φωτογραφίες του βίντεο δεν ανήκουν στη σειρά της περιοδείας του παγκόσμιου πρωταθλητή στην Ασία, αλλά έχουν ληφθεί στην Πασαντένα των Ηνωμένων Πολιτειών, από τον Γκλίγκοριτς, το 1974. Όπως μας πληροφορεί ο uploader, οι περισσότερες από τις εικόνες έχουν τραβηχτεί με μια μηχανή Πολαρόιντ της εποχής.

Ο Ρεσέβσκι στο Παρίσι το 1920

«Όταν ήμουν παιδί έκανα τον γύρο της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών σαν παιδί-θαύμα του σκακιού. Οι επιδόσεις μου έγιναν θέμα πολλών συζητήσεων. Όλοι ήταν περίεργοι να μάθουν πως ένας μπόμπιρας 8 ετών νικούσε με τέτοια ευκολία τα γκρίζα γένια, στο δικό τους παιχνίδι. Οι άνθρωποι ζητούσαν μια εξήγηση. Δεν μπορούσα να απαντήσω στις ερωτήσεις τους εκείνη την εποχή, όχι πως μπορώ τώρα. Το σκάκι ήταν για μένα μια φυσική λειτουργία, όπως η αναπνοή. Δεν απαιτούσε συνειδητή προσπάθεια. Οι σωστές κινήσεις σε κάθε παρτίδα έρχονταν αβίαστα, χωρίς κόπο. Αν σκεφτείτε τη δυσκολία που έχω να εξηγήσω αυτό το πράγμα, θα πάρετε μια γεύση για το πόσο δύσκολο είναι να εξηγηθεί το ίδιο το σκάκι.»
Ο Σάμουελ Ρεσέβσκι έφτασε στο Παρίσι τον Μάιο του 1920. Προηγουμένως είχε δώσει αγώνες σιμουλτανέ στην Αμβέρσα και στις Βρυξέλλες φέρνοντας τρομερά αποτελέσματα (συνολικά + 108 = 1 - 2 !). Όπου και να πήγαινε, αποσπούσε το θαυμασμό. Οι εφημερίδες της γαλλικής πρωτεύουσας αφιέρωναν διθυραμβικά άρθρα στις πρώτες τους σελίδες, ενώ ο μικρός παρουσιάστηκε και στα κινηματογραφικά επίκαιρα της εποχής, που προβάλονταν πριν από τις ταινίες. Το εξαιρετικό ταλέντο του Ρεσέβσκι που αποκαλύφθηκε τόσο νωρίς, δεν είχε την υπέρλαμπρη συνέχεια που όλοι τότε φαντάζονταν. Αν και αναμφισβήτητα υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους σκακιστές του κόσμου για αρκετές δεκαετίες, οι ιστορικοί του σκακιού συμφωνούν πως δεν ήταν σκακιστής επιπέδου παγκόσμιου πρωταθλητή. Έπαιζε ως τα βαθιά του γεράματα σε όπεν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αδιαφορώντας ουσιαστικά για τις ήττες που σημείωνε εναντίον πολύ νεότερων αντιπάλων και επανειλημμένα δήλωνε στους δημοσιογράφους που τον ρωτούσαν πότε θα σταματήσει πως «θέλει να παίζει σκάκι, τίποτα άλλο».

Εικόνες

Στη φωτογραφία μια ξεχασμένη γυναίκα των γαλλικών γραμμάτων, η Lucie Delarue-Mardrus (1874-1945). Στο τεύχος 9 (1927) του περιοδικού Les Cahiers de l’Echiquier Français αναφέρεται το ενδιαφέρον της για το σκάκι. «Παίζω σκάκι μόλις βρίσκω έστω και μια στιγμή στην κατάκοπη ζωή μου». Στις ίδιες σελίδες μαθαίνουμε πως είχε γνωρίσει το παιχνίδι μόλις ένα χρόνο πριν και βρίσκουμε το σονέτο του σκακιού, που είχε γράψει η ίδια και ήταν ως τότε αδημοσίευτο. Η Delarue-Mardrus εκμυστηρεύεται στο περιοδικό πως θέλει να κάνει ραδιοφωνική εκπομπή για το σκάκι και να αφιερώσει αρκετές σελίδες για το παιχνίδι, στο επόμενο μυθιστόρημά της. Την επόμενη χρονιά, το τεύχος 14 των Cahiers αναδημοσιεύει συνέντευξή της σε εφημερίδα όπου δεν παραλείπει να υπενθυμίσει πως είναι ένθερμη παίκτρια. Στο πρωτάθλημα Γαλλίας γυναικών του 1928, το όνομά της παρουσιαζόταν μεταξύ των παικτριών που είχαν δηλώσει συμμετοχή, όμως φαίνεται πως τελικά δεν αγωνίστηκε, όπως επιβεβαιώνουν άλλωστε τα ιστορικά αρχεία με τη βαθμολογία. Πιθανολογείται πως το ενδιαφέρον της για το σκάκι ήταν εφήμερο, αφού δεν υπάρχουν ανάλογες αναφορές μετά το 1928 (στοιχεία από το http://www.chesshistory.com/)

Βουτιά στο χρόνο

Το ματς των διεκδικητών Φίσερ - Πετροσιάν του 1971, όπως το είδε ο Τριαντάφυλλος Σιαπέρας με την ιδιαίτερη δημοσιογραφική του πέννα, στα «Ελληνικά Σκακιστικά Χρονικά» εκείνης της χρονιάς.


Το προκριματικόν ματς δια το παγκόσμιον πρωτάθλημα μεταξύ του Φίσερ και του Πετροσιάν, διεξαχθέν εις το Μπουένος Άιρες από 30 Σεπτεμβρίου έως 28 Οκτωβρίου, έληξε με την θριαμβευτικήν νίκην 6,5 – 2,5 του Αμερικανού γκραντμαίτρ, ο οποίος συνεπώς προεκρίθη όπως αντιμετώπιση τον Σπάσκι (τον Απρίλιον του 1972) εις το ματς δια τον τίτλον του παγκοσμίου πρωταθλητού.

Το ματς Φίσερ - Πετροσιάν προέβλεπε διεξαγωγήν 12 παρτίδων, αλλά ο Φίσερ ήδη επί 9 παρτίδων συνεκέντρωσε τους 6,5 βαθμούς, oι οποίοι του εξησφάλισαν την νίκην. Μετά από τας θριαμβευτικός εμφανίσεις του εις τα δύο προηγούμενα ματς (νίκαι 6 - 0 επί των Ταϊμάνοβ και Λάρσεν!), ο Φίσερ απεγοήτευσεν εις το πρώτον ήμισυ του ματς με τον Πετροσιάν. Εκέρδισε μεν την 1ην παρτίδα, αλλά κατά τρόπον όχι πειστικόν: από το άνοιγμα, αν και λευκός, εξήλθε χειρότερος και μόνον η αδικαιολόγητος αναποφασιστικότης του Πετροσιάν (δεν έπαιξε 16. .. .Π:η2, 20. .. .Πγ8) του προσέφερεν την νίκην.

Η εύκολη και τυχερή νίκη εις την πρώτην παρτίδα — η οποία ήτο η 20ή κατά σειράν νίκη του Φίσερ και μάλιστα εναντίον γκραντμαίτρ — φαίνεται ότι «εμέθυσε» τον Αμερικανόν, ο οποίος ίσως να επίστεψε ότι είναι πλέον αήττητος και ότι δύναται να παίζη «όπως θέλει». Αποτέλεσμα: ο Φίσερ συνετρίβη εις την 2αν παρτίδα, κατόπιν μιας εκ μέρους του Πετροσιάν αψόγως πραγματοποιηθείσης επιθέσεως. Υπήρξε η πρώτη ήττα (ακριβέστερον: η πρώτη μη νίκη) του Φίσερ εναντίον γκραντμαίτρ μετά από 20 παρτίδας!

Η ήττα αυτή οπωσδήποτε εκλόνισε τον Φίσερ, ο οποίος ήλθεν εις χαμένην θέσιν εις την 3ην παρτίδα, διεσώθη δε με την τριπλή επανάληψιν των κινήσεων. Ήτο πλέον φανερόν ότι ο Φίσερ διήρχετο σοβαράν «σκακιστικήν κρίσιν» (τα αναγραφόμενα περί γρίππης κ.λ.π. αποτελούν μυθεύματα). Και εις το κρίσιμον και αποφασιστικόν αυτό σημείον του ματς, ο Φίσερ απέδειξε ότι ωρίμασε και ως παίκτης και ως άνθρωπος και ότι δεν είναι πλέον εκείνος ο «μικρός Μπόμπυ» τον οποίον ο Τάλ «ξεγέλασε» και συνέτριψε μέ 4 - 0 το 1959 εις το «Τουρνουά των διεκδικητών». Ορθώς, λοιπόν, ο Φίσερ δεν ήθελε να ριψοκινδυνεύση τίποτε εις την 4ην και 5ην παρτίδα και περιώρισε τας φιλοδοξίας του εις δύο νούλας (εκ των οποίων ιδίως η πρώτη ήτο εύκολος — εις 20 κινήσεις, ουσιαστικώς άνευ αγώνος).

Αι δύο αύται ισοπαλίαι ήσαν μία δυσάρεστη πραγματικότης δια τον Φίσερ και ίσως τον εστενοχώρησαν περισσότερον από την ήτταν εις την 2αν παρτίδα. Ήτο μία έκπληξις πρώτου μεγέθους δια τον σκακιστικόν κόσμον νά βλέπη τον Φίσερ, τον μεγάλον αυτόν μαχητήν και δεδηλωμένον έχθρόν των συντόμων ισοπαλιών, να προτείνη νούλαν ήδη εις την 20ήν κίνησιν. Και αυτό μάλιστα μερικάς μόνον εβδομάδας μετά από τας γνωστάς δηλώσεις του Φίσερ, διά των οποίων είχε ειρωνευθή τον Κορτσνόι δια τας νούλας του εις το ματς με τον Πετροσιάν...

Μετά την 5ην παρτίδα το σκορ ήτο 2,5 - 2,5. Ο Πετροσιάν δηλαδή είχε κατορθώσει νά αναχαίτιση τον Φίσερ. Και τότε ακριβώς, όταν oι οπαδοί τού Φίσερ ήρχισαν πλέον να κλονίζονται και οι του Πετροσιάν να βλέπουν ως πολύ πιθανήν την νίκην του τέως παγκοσμίου πρωταθλητού, το ματς επήρε άλλην τροπήν: ο Φίσερ, μετά από ένα ξαφνικό «ξέσπασμα», εκέρδισε διαδοχικώς τας επομένας 4 παρτίδας και ανέβασε το σκόρ από 2,5 - 2,5 εις 6,5 - 2,5! Ο νέος θρίαμβος του Φίσερ ήτο πλέον γεγονός. Νομίζομεν ότι η εκπληκτική αυτή «ομοβροντία» των 4 διαδοχικών νικών του Φίσερ εναντίον του Πετροσιάν δεν αποτελεί μικρότερον θρίαμβον από εκείνα τα εκπληκτικά 6-0 εναντίον τών Ταϊμάνοβ καί Λάρσεν. Ναι, ο Φίσερ απέδειξε δια μίαν φοράν ακόμη τας τεραστίας δυνατότητάς του και οτι δικαίως οι Ρώσοι τον τρέμουν...

Το μεγάλον ματς του Μπουένος Άιρες ανήκει πλέον εις την ιστορίαν. Προσέφερε εις τους σκακιστάς 9 παρτίδας — εκ των οποίων τουλάχιστον αι 5 ήσαν συναρπαστικοί — αι οποίαι συγκεντρώνουν τώρα τους αναλυτικούς φακούς των ειδικών. Και εδημιούργησε πλέον και τυπικώς τα ερωτήματα: θα κατορθώση ο Σπάσκι να επιτύχη εκείνο το οποίον δεν επέτυχαν ο Πετροσιάν, ο Λάρσεν, ο Ταϊμάνοβ; Θα χάση η Ρωσία, δια πρώτην φοράν μετά από 23 χρόνια, το σκακιστικόν στέμμα και θα μεταφερθή τούτο, διά πρώτην φοράν, εις τας Ηνωμένας Πολιτείας; Η άνοιξις του 1972 θα μας δώση την άπάντησιν εις όλα αυτά τα ερωτήματα, παρά το γεγονός ότι πολλοί είναι εκείνοι οι οποίοι είναι βέβαιοι ότι ήδη την γνωρίζουν...

Φωτοκουίζ

Ποιός είναι ο σκακιστής της φωτογραφίας; Από τα μεγάλα αστέρια του σοβιετικού σκακιού, κέρδισε ένα από τα τελευταία πρωταθλήματα της χώρας, πριν αυτή διαλυθεί. Έχει αγωνιστεί και σε ματς διεκδικητών παγκοσμίου πρωταθλήματος.

Βρώμικες κινήσεις στη σκακιέρα

Του Γιάννη Γαλιανού. Αναδημοσίευση από το ΒΗΜΑonline, Κυριακή 25/4/2010
http://www.tovima.gr/default.asp?pid=

Το άρθρο περιέχει πάμπολλες δημοσιογραφικές υπερβολές, είναι διάχυτο από άσκοπη δραματοποίηση, αλλά περιλαμβάνει και ορισμένες ιστορικές ανακρίβειες. Σε κάποια σημεία ακόμη, ο Κασπάροβ γίνεται Γιούρι αντί Γκάρι (διόρθωσα το όνομα). Τόσα και τόσα θέματα όμως αναρτώνται στο ιστολόγιο, οπότε έκρινα πως αξίζει τον κόπο η αναδημοσίευση, μιας και είναι η πρώτη εκτενής αναφορά για το ματς Ανάντ - Τοπάλοβ σε ελληνικό έντυπο ευρείας κυκλοφορίας (αν εξαιρέσουμε φυσικά τις μόνιμες σκακιστικές στήλες).

Είναι πιο καθαρό και από φρεσκοπλυμένο σεντόνι. Ως κατ΄ εξοχήν πνευματικό άθλημα, το σκάκι δεν μολύνεται ούτε από καυσαέρια ούτε από σκουπίδια. Παρ΄ όλα αυτά η φήμη του δεν είναι ακηλίδωτη. Γύρω από τη σκακιέρα παίζονται τα πιο βρώμικα παιχνίδια: συκοφαντίες, μηχανορραφίες, λαδώματα, καρφώματα, εξαγορές παικτών, πολιτική προπαγάνδα. Χρυσοπληρωμένοι ψυχολόγοι εργάζονται για να γκρεμίσουν το ηθικό του αντιπάλου. Ολα δείχνουν ότι τα ίδια και χειρότερα θα συμβούν στο εφετινό πρωτάθλημα, που άρχισε χθες στη Σόφια. Μονομάχοι είναι δύο άσπονδοι «φίλοι»: ο Ινδός Βισβανάθαν «Βίσι» Ανάντ, κάτοχος του τίτλου, και ο φιλόδοξος βούλγαρος διεκδικητής Βεσέλιν Τοπάλοβ. Οι οιωνοί δεν ήταν καλοί για τον «Βίσι» Ανάντ. Η ηφαιστειακή τέφρα από την Ισλανδία σκοτείνιαζε και τον ουρανό της Γερμανίας. Οι πτήσεις αεροπλάνων ήταν απαγορευμένες. Και αυτό είχε καθηλώσει τον «τίγρη του Μαντράς» σε ένα ξενοδοχείο της Φραγκφούρτης. Ο κίνδυνος να μη φτάσει εγκαίρως στη Σόφια, όπου θα άρχιζε την περασμένη Παρασκευή η αναμέτρησή του με τον Τοπάλοβ, ήταν μεγάλος. Η μόνη διέξοδος ήταν η μετακίνηση οδικώς και με τρένο. Αλλά και όταν έφτασε στη Βουλγαρία, το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, η εικόνα δεν ήταν καλύτερη. «Γκρίζος ουρανός, μαύρα κοράκια...» σχολίασε σιβυλλικά.

Αποθαρρυντική ήταν και η συμπεριφορά των διοργανωτών. Το αίτημά του για αναβολή του αγώνα κατά τρεις ημέρες- έτσι ώστε να μπορέσει να συνέλθει από το στραπάτσο του ταξιδιού απορρίφθηκε μετ΄ επαίνων. «Εχουμε κλείσει συμβόλαια με ΜΜΕ και διαφημιστές» του είπαν. «Τα έχουν κάνει πλακάκια με τον Τοπάλοβ!» σχολίασε ο ίδιος. Οταν ηρέμησαν κάπως τα πνεύματα, αποφασίστηκε το πρώτο παιχνίδι να γίνει χθες, Σάββατο. Θα ακολουθήσουν άλλες 11 παρτίδες, και αν όλα πάνε καλά το ματς θα λήξει στις 13 Μαΐου. Κανένας δεν στοιχηματίζει όμως στη Σόφια ότι όλα θα πάνε καλά.

Η κούραση θα αυξάνεται ασφαλώς με την πρόοδο του ματς. Οχι μόνο λόγω της συνεχούς πνευματικής υπερέντασης. Αλλά και λόγω του ψυχολογικού πολέμου, που σχεδιάζεται από επαγγελματίες ψυχολόγους, οι οποίοι φροντίζουν μαζί με τους ίματζ μέικερς να κατευθύνουν τον επικοινωνιακό πόλεμο λάσπης με αρνητικά δημοσιεύματα. Οικονομικά, η σύγκρουση αξίζει πάντως τον κόπο. Το τρόπαιο είναι 2 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1,2 εκατ. ευρώ θα καταλήξουν στην τσέπη του νικητή. Σε αυτά θα προστεθούν τα «τυχερά» από σπόνσορες. Μια ιδέα για το συνολικό κέρδος δίνει η «χρυσή» νίκη του Ανάντ στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 2007 επί του Ρώσου Βλαντίμιρ Κράμνικ. Τα πρόσθετα έσοδά του από χορηγίες και διαφήμιση ξεπέρασαν, όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, «το βάρος του σε χρυσάφι»- χώρια η πανέμορφη έπαυλη που πήρε ως δώρο από την κυβέρνηση του Νέου Δελχί διότι «τίμησε διεθνώς την Ινδία».

Συνολικά ωστόσο η εικόνα είναι άλλη. Οι σκακιστές ανήκουν στους «φτωχούς συγγενείς» του αθλητισμού. Οι απολαβές τους είναι ασύγκριτα κατώτερες από εκείνες των άσων του ποδοσφαίρουή του τένις.Ο αριθμός όσων ζουν σε «χλιδή»δεν ξεπερνά τα δάχτυλα του ενός χεριού. Η μεγάλη πλειονότητά τους δεν θα κατόρθωνε να επιβιώσει αν δεν ασκούσε παραπλεύρως και άλλο επάγγελμα.

Το σκάκι είναι μαγικό παιχνίδι. Αλλά και «μουγκό». Οι μόνες λέξεις που ακούγονται σε μια σοβαρή παρτίδα, και αυτές προς το τέλος, είναι «ρουά» και «ματ». Κάθε άλλη θεωρείται φλυαρία. Ο γλωσσοδέτης ισχύει και για το κοινό. Οι φωνασκίες και οι ιαχές- κάτι αυτονόητο στα γήπεδα- εδώ είναι αδιανόητες. Ο θόρυβος μαίνεται μόνο στα μυαλά. Μια καλή παρτίδα έχει περισσότερη «φλόγα» από μια πραγματική πυρκαγιά. Και αυτή σβήνει μόνο με το ματ, τον «θάνατο» του βασιλιά. «Ο βασιλεύς απέθανε, ζήτω ο βασιλεύς!» αναφωνούν τότε οι παίκτες ξαναβρίσκοντας τη γλώσσα τους. Για να τη χάσουν αμέσως μετά, με την πρώτη κίνηση της επόμενης παρτίδας.

Φεουδαρχισμός με χάρη...

Το σκάκι πρωτοεμφανίστηκε στην Ινδία ως πολεμική «άσκηση επί χάρτου» για δύο ισοδύναμα αντίπαλα στρατεύματα. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία χρονολογείται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. Υστερα πέρασε στην Περσία, για να καταλήξει, μέσω των Αράβων, στην Ευρώπη. Εκεί πήρε, τον 15ο αιώνα μ.Χ., την τελική του μορφή. Οι ως τώρα προσπάθειες για εκσυγχρονισμό του παιχνιδιού έχουν ναυαγήσει. Παράδειγμα, η «μεταρρύθμιση» του μεγάλου μουσικού και σκακιστή Αρνολντ Σένμπεργκ στον Μεσοπόλεμο, ο οποίος αντικατέστησε τα άλογα, τους πύργους κτλ. με άρματα μάχης και αεροπλάνα. Ο μόνος που έπαιζε όμως το νέο παιχνίδι ήταν ο ίδιος. Χάρη στη γοητεία της, η φεουδαρχική παράδοση αποδείχθηκε ακατανίκητη.
Πρώτος παγκόσμιος πρωταθλητής εχρίσθη ο Γερμανός Βίλχελμ Στάινιτς το 1886. Μεταπολεμικά έλαμψαν τα ονόματα του Αμερικανού Ρόμπερτ Φίσερ και του Ρώσου Γκάρι Κασπάροβ, που θεωρείται από πολλούς ο μεγαλύτερος σκακιστής όλων των εποχών.

Παρτίδες με άρωμα ...τουαλέτας!

Τα σκάνδαλα που συντάραξαν το σκάκι είναι πολλά. Το πιο «δύσοσμο» από αυτά ήταν το λεγόμενο «σκάνδαλο της τουαλέτας». Στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 2006 στην Ελίστα της Σιβηρίας ο κ. Τοπάλοβ κατηγόρησε δημoσίως τον τότε παγκόσμιο πρωταθλητή Ρώσο Βλαντίμιρ Κράμνικ ότι πηγαίνει συνέχεια στην τουαλέτα για να συμβουλευθεί εκεί ένα κρυμμένο κομπιούτερ. «Αρρώστησα πρόσφατα και έχω συχνουρία» απάντησε ο καταγγελθείς. Η τουαλέτα ελέγχθηκε ενδελεχώς. Η κατηγορία δεν αποδείχθηκε ποτέ. Η παγκόσμια ομοσπονδία FΙDΕ ζήτησε από τον κ. Τοπάλοβ να σταματήσει τη συκοφαντία.

Το σκάνδαλο όμως που έγραψε (σ.σ.: πολιτική) ιστορία συνέβη το 1972 στο Ρέικιαβικ, στο παιχνίδι του Αμερικανού Ρόμπερτ Φίσερ με τον Σοβιετικό Μπορίς Σπάσκι για το παγκόσμιο πρωτάθλημα. Ο Φίσερ παραπονιόταν ότι τον υπνώτιζαν οι ψυχολόγοι του Σπάσκι, ενώ ο ίδιος φρόντιζε να σπάει τα νεύρα όλων θέτοντας παράλογες απαιτήσεις. Ο αγώνας τους εντάχθηκε στον γενικότερο ανταγωνισμό του Ψυχρού Πολέμου, που εκείνη την εποχή βρισκόταν στο φόρτε του. Η νίκη του Φίσερ «πουλήθηκε» κατόπιν από τους Αμερικανούς ως «συστημικός» θρίαμβος της Δύσης επί του κομμουνισμού...


Περισσότερες κινήσεις και από όλα τα άτομα του Σύμπαντος!

Στο σκάκι συμβαίνουν στατιστικά (και όχι μόνον) σημεία και τέρατα. Στα 64 τετραγωνάκια της σκακιέρας (32 λευκά και 32 μαύρα) χωρούν συνολικά γύρω στις [2,28 επί 10 στην 46η δύναμη] κινήσεις. Ο αριθμός των θέσεων (δηλαδή η «εικόνα της σκακιέρας» σε μια δεδομένη στιγμή μιας παρτίδας) φτάνει τις 72.084 ύστερα από τις δύο πρώτες κινήσεις. Και εξακοντίζεται σε [10 στην 120η δύναμη] ύστερα από 40 κινήσεις! Με άλλα λόγια: ο αριθμός των δυνατών κινήσεων και θέσεων, όπως υπολόγισε θεωρητικά ένα φυσικομαθηματικός, είναι μεγαλύτερος από ό,τι όλα μαζί τα άτομα του Σύμπαντος! Και αυτό φέρνει συχνά και τους καλύτερους σκακιστές ενώπιον δυσάρεστων εκπλήξεων. Παλαιότερα έλεγαν ότι το σκάκι σημαίνει «νίκη του πνεύματος επί της ύλης». Σήμερα πάντως ο υπολογιστής νικά το πνεύμα. Τα σύγχρονα σκακιστικά προγράμματα δεν υπολογίζουν μόνο εκατομμύρια κινήσεις το δευτερόλεπτο, αλλά κάνουν και τακτική εκτίμηση της κατάστασης. Το 1997 ο Γκάρι Κασπάροβ έκανε μια τελευταία προσπάθεια να σώσει «την τιμή της ανθρωπότητας». Η προσπάθεια απέτυχε, ο υπολογιστής Deep Βlue της ΙΒΜ τον κέρδισε με πέντε ισοπαλίες και μία νίκη. Εκτοτε δεν τόλμησε κανένας τη μεγάλη ρεβάνς.